در کنار رودخانه

واژه سازی اسپرانتو - قسمت دوم

همان‌طور که پیشتر نوشتم توانایی اسپرانتو در واژه‌سازی کارآمد و انعطاف پذیر آن است. طوری که در بسیاری از موارد زبان‌های طبیعی و ملی مانند فارسی و انگلیسی در بیان برابرهای واژه های اسپرانتو کاملا الکن به نظر می رسند. کافی است که هرکدام از این پیشوندها، پسوندها یا پایانه‌ها را برای یک بار بیاموزیم تا بتوانیم آن‌ها را بدون هیچ استثنایی برای تمام ریشه های کلمات به‌کار ببریم و انبوهی از کلمات را بسازیم.

به عنوان مثال san [سان] ریشه‌ای است که به خودی خود معنایی ندارد ولی با اضافه کردن پیشوندها، پسوندها و پایانه‌ها به آن می‌توان کلماتی را که معنی سلامت را در خود دارند ساخت.

برای مثال پایانه o در اسپرانتو، پایانه‌ای اسم‌ساز است و تمام اسم‌های اسپرانتو به o ختم می شوند. بنابراین  sano به معنی سلامت است.

برای ساختن صفت‌ها از a استفاده می کنیم. پس sana به معنی سالم است.

برای اینکه متضاد کلمه ای را بسازیم در ابتدای آن mal اضافه می کنیم. بنابراین malsano به معنی بیماری و malsana [مالسانا] به معنی (صفت) بیمار است.

با اضافه کردن i به آخر ریشه‌ها مصدر به‌دست می‌آید. پس  sani به معنی سالم بودن است.

پسوند ig [ایگ]، فعل و مصدر را متعدی می‌کند. پس sanigi که به ترتیب از ریشه san ، پسوند متعدی ساز ig و پایانه مصدرساز i تشکیل شده است به معنی شفادادن است.

پسوند iĝ [ایج]، برعکس ig رفتار می‌کند. یعنی saniĝi  به معنی شفایافتن است.

پسوند il نشاندهنده ابزار است. پس sanigilo که به ترتیب از ریشه san ، پسوند متعدی ساز ig ، پسوند ابزارساز il و پایانه اسم ساز o تشکیل شده است به معنی ابزار شفادادن یا دارو است.

چون قواعد اسپرانتو هیچ استثنایی ندارند می توان با اطمینان کامل به ترتیب بالا از ریشه های دیگر هم کلمه ساخت.

مثلا:

am ریشه ای است که معنی عشق را در خود دارد.

amo: عشق

ama: عاشق یا عاشقانه (صفت)

malamo: نفرت

malama: متنفر یا متنفرانه (صفت)

ami: عاشق بودن

amigi: شیفته کردن

amiĝi: عاشق شدن

حالا با همین ترتیب برای ریشه bel که معنی زیبایی را در خود دارد می‌توانید کلمه‌های تازه‌ای بسازید و بدون این که حتی قبلا آن‌ها را شنیده باشید معنی‌شان را بدانید.

   + ; ٢:٥٧ ‎ب.ظ ; جمعه ۸ دی ۱۳۸٥
    پيام هاي ديگران ()